Cyflwyniad
Mae tua 60% o'r trydan a ddefnyddir gan yr ysgol yn cael ei ddefnyddio y tu allan i oriau ysgol, pan nad oes llawer o bobl yn y rhan fwyaf o adeiladau'r ysgol. TGCh a goleuadau sy'n cyfrif am y rhan fwyaf o'r defnydd o ynni, ac maent hefyd yn cynnig y cyfleoedd mwyaf i arbed ynni – yn enwedig drwy leihau'r defnydd gan offer sy'n cael eu gadael ymlaen 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos.
Mae gan y rhan fwyaf o offer heddiw modd segur; yn hanesyddol, mae hwn wedi'i gynnwys i alluogi'r offer i droi ymlaen yn gyflym iawn neu i bweru arddangosfa, fel yr amser, tra nad ydynt wedi'u troi ymlaen yn llawn. Yr offer mwyaf amlwg sy'n defnyddio'r swyddogaeth hon yw'r teledu, sy'n aml yn cael golau coch bach i ddangos ei fod yn y modd 'segur'. Fodd bynnag, mae offer eraill sydd â modd segur yn rheolaidd yn cynnwys unrhyw beth sydd â gwefrydd AC/DC (e.e. gliniadur, argraffydd, cyfrifiadur bwrdd gwaith), yn ogystal ag offer cartref cyffredin fel poptai microdon, peiriannau golchi llestri a phoptai.
Po hynaf yw'r teclyn, mwyaf tebygol yw hi y bydd yn defnyddio mwy o drydan yn y modd segur. Gallai teledu sy'n 15 oed ddefnyddio 12 wat yn y modd segur, ond mae deddfwriaeth Ewropeaidd newydd yn golygu bod offer newydd wedi'u cyfyngu i 1 wat yr awr pan gânt eu gadael yn y modd hwn. Bydd eitem newydd sy'n cydymffurfio â'r ddeddfwriaeth newydd ar gyfer 1 wat yn costio £1.23 y flwyddyn i'w rhedeg heb wneud dim byd! Mewn cyferbyniad, gallai hen deledu gostio £15 y flwyddyn wrth fod yn y modd segur. Os ydych chi'n meddwl am yr holl offer yn eich ysgol, gallai hyn arwain at arbediad sylweddol os byddwch yn annog pawb i ddiffodd yr offer yn llwyr, yn hytrach na'u gadael ar y modd segur.
Nod yr ymchwiliad
I ganfod faint o oleuadau ac offer sy'n cael eu gadael ymlaen neu ar y modd segur ar ddiwedd diwrnod yr ysgol.
Rhestr offer
Dyluniwch daenlen neu dabl canlyniadau wedi'i ysgrifennu â llaw i gofnodi eich canlyniadau. Cofiwch nodi'r ystafell ddosbarth neu'r ardal o'r ysgol lle mae'r goleuadau a'r offer wedi'u lleoli, a'r math o offer rydych chi'n eu gweld. Cofiwch nodi a yw'r teclyn wedi'i adael ymlaen yn llawn, neu ar y modd segur yn unig.
Dull
- Ewch o ystafell i ystafell i edrych ar y goleuadau sydd o amgylch yr ysgol. Ym mhob ystafell, coridor neu ardal awyr agored, cofnodwch nifer y goleuadau sydd wedi'u gadael ymlaen, a nifer y rhai sydd wedi'u diffodd pan fo'r ystafell neu'r ardal yn wag.
- Cyfrifwch nifer y cyfrifiaduron, yr offer TG ac offer trydanol eraill sydd wedi'u gadael ymlaen, yn y modd segur neu wedi'u diffodd ym mhob ystafell. Peidiwch ag anghofio cynnwys monitorau, cyfrifiaduron, gliniaduron, taflunyddion, byrddau gwyn, siaradwyr, chwaraewyr DVD, setiau teledu, llungopïwyr, argraffwyr, trolïau gwefru gliniaduron/tabledi, ac unrhyw beth arall a welwch. Cofnodwch eich canlyniadau ar gyfer pob math o offeryn, gan fod ganddynt lefelau defnydd ynni gwahanol iawn. Er enghraifft, gallai cyfrifiadur bwrdd gwaith hŷn gostio hyd at £160 os caiff ei adael yn rhedeg 24 awr y dydd, 365 diwrnod y flwyddyn, tra bydd gliniadur yn costio tua £4 ac iPad dim ond £1.
- Beth am roi labeli gyda wynebau trist neu hapus (neu rywbeth tebyg!) ar bethau sydd wedi'u gadael ymlaen neu wedi'u diffodd, i atgoffa'r rhai sy'n defnyddio'r ystafell ddosbarth i'w diffodd yn y dyfodol?
Dadansoddi a Chyflwyno Data
Cyfrifo:
- Canran gyffredinol y goleuadau a adawyd ymlaen ar ôl yr ysgol mewn ystafelloedd, coridorau ac ardaloedd awyr agored.
- Canran y goleuadau sydd wedi'u gadael ymlaen ym mhob adran.
- Canran gyffredinol yr offer a adawyd ymlaen ar draws yr ysgol.
- Canran gyffredinol yr offer a adawyd ar y modd segur
- A allwch chi restru'r adrannau yn eich ysgol o'r gwaethaf i'r gorau?
A allwch chi lunio graffiau neu siartiau cylch i ddangos eich canlyniadau i weddill yr ysgol?
Casgliad
Beth mae eich canlyniadau yn ei ddweud wrthych am ymddygiad disgyblion a staff o ran diffodd goleuadau ac offer? Rhowch dystiolaeth i gefnogi eich casgliad. Sut gallwch chi ddefnyddio'r wybodaeth rydych chi wedi'i dysgu i arbed ynni? A allwch chi ddefnyddio eich canlyniadau i berswadio gweddill yr ysgol i newid eu harferion a diffodd offer er mwyn arbed ynni?
Camau nesaf i arbed ynni
- Gall ymgyrchoedd ymddygiadol i atgoffa deiliaid i ddiffodd goleuadau fod yn effeithiol, ond mae angen atgoffa ac adborth cyson arnynt i sicrhau buddion parhaol. A allwch chi wobrwyo'r athrawon neu'r adrannau gorau (efallai mwy o arian ar gyfer cyllideb eu hadran!)?
- Gweithredwch y modd segur ar gyfrifiaduron eich ysgol. Mae gan y rhan fwyaf o gyfrifiaduron fodd segur integredig. Pan nad yw'r cyfrifiadur yn cael ei ddefnyddio ond ei fod wedi'i adael ymlaen, gall newid i fodd defnydd isel o ynni. Gellir rhagosod yr amser ar gyfer hyn, ac fel arfer mae 15 munud yn briodol. Ar gyfartaledd, nid oes modd segur wedi'i alluogi ar naw allan o bob deg cyfrifiadur, felly gallai fod yn werth cynnal archwiliad llawn o'r cyfrifiaduron yn eich ysgol. Dim ond yn ystod gwersi ac wrth ddefnyddio offer o bryd i'w gilydd y dylid defnyddio'r modd segur. Ar ôl gwersi, dylid diffodd yr offer yn llwyr.
- Diffoddwch y monitorau: Bydd hyn yn arbed dros 60% o'r ynni a ddefnyddir gan gyfrifiadur yn ystod amseroedd egwyl ac pan nad oes ei angen ar gyfer gwers benodol. Crëwch bosteri i atgoffa pawb i ddiffodd eu monitorau rhwng gwersi.
- Dydy arbedwyr sgrin ddim yn arbed: Mae arbedwyr sgrin wedi'u cynllunio i ymestyn oes y sgrin – NID i arbed ynni. Os yw arbedwr sgrin yn gymhleth ac yn lliwgar, gallai ddefnyddio mwy o ynni nag arfer wrth weithredu o dan amodau gwaith arferol, gan atal nodweddion arbed pŵer y cyfrifiadur ar yr un pryd. Ewch o gwmpas eich ysgol gan ddiffodd pob arbedwr sgrin.
- Os oes gennych oleuadau diogelwch allanol sydd ymlaen yn barhaus, gofynnwch i dîm rheoli eich ysgol a ellir eu newid i oleuadau PIR, a fydd yn troi'r goleuadau ymlaen pan ganfyddir symudiad. Bydd uwchraddio goleuadau diogelwch i oleuadau LED yn gwella effeithlonrwydd ac yn lleihau pa mor aml y mae angen disodli'r ffitiadau.
Gwerthusiad
Gwerthuswch sut y gwnaethoch chi gynnal yr ymchwiliad a beth y gellid ei wella.
Estyniadau
- Ailadroddwch yr ymarfer monitro hwn yn rheolaidd i wirio bod athrawon a disgyblion yn gwella, a bod mwy o oleuadau ac offer yn cael eu diffodd ledled yr ysgol.
- Ailadroddwch yr ymarfer monitro hwn yn ystod yr egwyl ac amser cinio i wirio a yw goleuadau ac offer yn cael eu gadael ymlaen mewn ystafelloedd dosbarth gwag.
- Gall defnyddio rheolyddion goleuo awtomatig arbed rhwng 30% a 40% o'r defnydd o drydan o'i gymharu â defnyddio switshis â llaw. Os byddwch yn nodi mannau problematig yn eich ysgol, ystyriwch ofyn i dîm rheoli'r ysgol osod synwyryddion presenoldeb mewn mannau nad ydynt yn cael eu defnyddio'n barhaus, fel toiledau, ystafelloedd newid ac ystafelloedd adnoddau. Bydd y rhain yn troi'r goleuadau ymlaen ac i ffwrdd yn awtomatig pan fydd pobl yn dod i mewn i'r ystafell ac yn gadael.